«Γρηγορότερη και αποτελεσματικότερη βοήθεια για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών»

Η βοήθεια προς τις χώρες της ΕΕ - αλλά και τις υποψήφιες για ένταξη- που έχουν πληγεί από πλημμύρες ή άλλες καταστροφές θα πρέπει να παρέχεται πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά, χάρη σε νομοσχέδιο για το Ταμείο Αλληλεγγύης που ενέκριναν οι ευρωβουλευτές την Τετάρτη, 16 Απριλίου. Στις αλλαγές συγκαταλέγονται η παράταση της προθεσμίας για την υποβολή αίτησης από τις 10 στις 12 εβδομάδες, η προκαταβολή του 10% της βοήθειας, και η απλούστευση των κριτηρίων σε περίπτωση μικρότερων, «περιφερειακών» καταστροφών.

Το νομοσχέδιο, που εγκρίθηκε σήμερα με 525 ψήφους υπέρ,

12 κατά και 41 αποχές, αποτελεί προϊόν ήδη επιτευχθείσας - ανεπίσημης- συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου. Η ρήτρα σχετικά με την προκαταβολή του 10% του αναμενόμενου ποσού της ενίσχυσης (με ανώτατο όριο τα 30 εκατομμύρια ευρώ) διατηρήθηκε χάρη στις προσπάθειες των ευρωβουλευτών, παρά τις αντιρρήσεις του Συμβουλίου των Υπουργών.

«Το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ αποτελεί ένα από τα πιο ορατά και αποτελεσματικά παραδείγματα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Χάρη στη μεταρρύθμισή του, θα καταστεί ακόμη πιο αποτελεσματικό. Το νομοσχέδιο καθορίζει με σαφήνεια, με ένα και μοναδικό κριτήριο, πότε μια περιφέρεια μπορεί να λάβει βοήθεια από το Ταμείο. Η προκαταβολή μέρους της ενίσχυσης αποτελεί μια πολύ σημαντική επιτυχία για τους διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου, καθώς σε περίπτωση φυσικής καταστροφής η γρήγορη κινητοποίηση της βοήθειας είναι ζωτικής σημασίας. Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις καταφέραμε να πετύχουμε συμφωνία με το Συμβούλιο στο θέμα αυτό», δήλωσε η εισηγήτρια Rosa Estaràs Ferragut (ΕΛΚ, Ισπανία).

Σαφέστεροι και απλούστεροι κανόνες για τις περιφερειακές καταστροφές

Το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ επικεντρώνεται συνήθως στις μεγάλες καταστροφές, που προκαλούν ζημιές που υπερβαίνουν είτε τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ (σε τιμές του 2011) είτε το 0,6% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της πληγείσας χώρας.

Ωστόσο, βοήθεια παρέχεται και για τις πιο περιορισμένες, «περιφερειακές» καταστροφές. Για αυτές οι νέοι κανόνες προβλέπουν ένα και μόνο απλό κριτήριο επιλεξιμότητας - το ανώτατο όριο των ζημιών να ανέρχεται στο 1,5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της περιοχής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί με τον τρόπο αυτό να αξιολογεί πιο εύκολα τις αιτήσεις και να επιταχύνει τις πληρωμές.

Οι ευρωβουλευτές έλαβαν, επίσης, υπόψη τους τις ζημίες των εξόχως απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ, το ανώτατο όριο των οποίων θα πρέπει να ανέρχεται στο 1% του ΑΕΠ. Επιπλέον, διασφάλισαν την κινητοποίηση του Ταμείου σε περίπτωση ορισμένων ειδών φυσικών καταστροφών, όπως η ξηρασία, που εξελίσσονται επί μακρόν προτού γίνουν αισθητά τα καταστροφικά αποτελέσματά τους.

Παράταση των προθεσμιών και ταχύτερες διαδικασίες

Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατάφεραν να παραταθεί από τις 10 στις 12 εβδομάδες η προθεσμία για την υποβολή από τα κράτη αίτησης για βοήθεια σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. Οι εν λόγω χώρες θα έχουν, επίσης, περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους - 18 αντί για 12 μήνες - για να χρησιμοποιήσουν τα κονδύλια που θα λάβουν από το Ταμείο.

Με το νομοσχέδιο μειώνονται και οι προθεσμίες για τις διοικητικές διαδικασίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει τώρα να αποφασίζει εντός 6 εβδομάδων από την παραλαβή της αίτησης  για το εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης και να καθορίζει το ποσό της πιθανής οικονομικής βοήθειας.

 Συζητήθηκε και υπερψηφίστηκε χθες το απόγευμα από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο το συμβιβαστικό κείμενο επί της αναθεώρησης του Κανονισμού του Ταμείου Αλληλεγγύης της ΕΕ που προέκυψε από τις θεσμικές διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ελληνικής Προεδρίας εκ μέρους του Συμβουλίου της ΕΕ. Για την περίοδο 2014-2020 το Ταμείο Αλληλεγγύης μπορεί να κινητοποιηθεί ετησίως για το μέγιστο ποσό των 500 εκ. ευρώ (σε τιμές 2011). Σκοπός της αναθεώρησης του Κανονισμού ήταν η απλοποίηση και η επιτάχυνση των διαδικασιών

για να καταστεί το Ταμείο πιο αποτελεσματικό και ευέλικτο, καθώς και να αποσαφηνιστούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Σύμφωνα με τον ισχύοντα Κανονισμό, το Ταμείο Αλληλεγγύης παρέχει ενισχύσεις σε περιπτώσεις μείζονος καταστροφής.

Στον αναθεωρημένο Κανονισμό, τα κριτήρια σε εθνικό επίπεδο (3 δις ευρώ ή 0,6% του ΑΕΕ) παραμένουν ως έχουν. Ωστόσο εισάγονται νέα ποσοτικά κριτήρια για τις πιο περιορισμένες καταστροφές, τις επονομαζόμενες «περιφερειακές» καταστροφές και τίθεται συγκεκριμένο όριο ύψους ζημιών 1,5% του περιφερειακού ΑΕΠ για την κινητοποίηση του Ταμείου.

Επίσης, για πρώτη φορά παρέχεται η δυνατότητα άμεσης χορήγησης προκαταβολών, ύψους έως και 10% επί του συνόλου της αιτούμενης οικονομικής βοήθειας, με ανώτατο όριο τα 30 εκ. ευρώ.

Επιπλέον, στις διαπραγματεύσεις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέτυχε την επέκταση του χρονικού ορίου υποβολής των αιτημάτων κινητοποίησης του Ταμείου από 10 σε 12 εβδομάδες, με την δυνατότητα υποβολης συμπληρωματικών στοιχείων σε μεταγενέστερο χρόνο, την επέκταση του χρόνου χρήσηςτων πόρων του Ταμείου από 12 σε 18 μήνες και την παροχή καθοδήγησης στις πληγείσες χώρες για τη χρήση  του Ταμείου.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην Ολομέλεια, ο εισηγητής της γνωμοδότησης εκ μέρους της Επιτροπής Προϋπολογισμών, η οποία είχε εγκριθεί ομόφωνα και αποτέλεσε μέρος της διαπραγματευτικής θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και A' Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ευρωβουλευτής του ΠAΣOK Γιώργος Σταυρακάκης, δήλωσε: «Mε τη ιδιότητά μου ως εισηγητής της Επιτροπής Προϋπολογισμών θα ήθελα να εκφράσω την ικανοποίησή μου για την ενσωμάτωση όλων των προτάσεων της Επιτροπής Προϋπολογισμών στην εντολή του Κοινοβουλίου και να συγχαρώ τα μέλη της διαπραγματευτικής μας ομάδας για την επίτευξη του συμβιβασμού.

Θεωρώ ότι ο αναθεωρημένος Κανονισμός κινείται στη σωστή κατεύθυνση καθώς απλουστεύει τους ισχύοντες κανόνες κινητοποίησης του Ταμείου και παρέχει μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με την επιλεξιμότητα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις περιφερειακές καταστροφές.

H δυνατότητα καταβολής προκαταβολών κρίνεται ιδιαιτέρως σημαντική καθώς θα βοηθήσει στην έγκαιρη αντιμετώπιση των συνεπειών των καταστροφών.Επιπλέον, τα Kράτη Mέλη ενθαρρύνονται να λάβουν μέτρα για την ανάπτυξη της διαχείρισης κινδύνων και να εκπονήσουν στρατηγικές πρόληψης των καταστροφών, εξελίξεις ιδιαιτέρως θετικές καθώς όλοι γνωρίζουμε ότι η πρόληψη είναι λιγότερο κοστοβόρα από την αντιμετώπιση. 

Ευελπιστώ ότι βελτιώσεις αυτές θα βοηθήσουν το Ταμείο Αλληλεγγύης για να μπορέσει να ανταποκρίνεται καλύτερα και αποτελεσματικότερα στις σοβαρές καταστροφές και να παρέχει έγκαιρη ανακούφιση για τους πολίτες που έχουν ανάγκη. Αυτή εξάλλου οφείλει να είναι η ουσία της αλληλεγγύης που προσφέρει η Ένωση στους πολίτες της».

Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης - περισσότερες πληροφορίες

Το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση μεγάλων φυσικών καταστροφών, όπως πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, σεισμοί, καταιγίδες και ξηρασίες και προέρχεται από πόρους εκτός κοινοτικού προϋπολογισμού. Το Ταμείο συμπληρώνει τις κρατικές δαπάνες των Kρατών Mελών για τις ακόλουθες δράσεις έκτακτης ανάγκης: 1) Άμεση αποκατάσταση της λειτουργίας υποδομών και εξοπλισμού στους τομείς της ενέργειας, της ύδρευσης, της αποχέτευσης, των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, της υγείας και της εκπαίδευσης. 2) Παροχή προσωρινής στέγασης και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης για την κάλυψη των άμεσων αναγκών του πληθυσμού. 3)  Άμεση διασφάλιση των υποδομών πρόληψης και λήψη μέτρων για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. 4)Καθαρισμός των περιοχών που επλήγησαν από καταστροφές, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών ζωνών.

Το Ταμείο Αλληλεγγύης χορηγεί οικονομική ενίσχυση για περιπτώσεις μείζονος φυσικής καταστροφής, δηλαδή αν οι συνολικές ζημιές ξεπερνούν τα 3 δις ευρώ σε τιμές του 2002 ή το 0,6% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της πληγείσας χώρας, ανάλογα με ποιο ποσό είναι χαμηλότερο.

Οι αιτήσεις για κινητοποίηση του Ταμείου πρέπει να υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσα σε 12 εβδομάδες αφότου προκλήθηκαν οι πρώτες ζημιές από την καταστροφή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την αίτηση και, εφόσον την κάνει δεκτή, προτείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ένα ποσό ενίσχυσης, το οποίο πρέπει να εγκρίνουν προτού να καταβληθεί. Μόλις καταστούν διαθέσιμα τα σχετικά κονδύλια, η ενίσχυση καταβάλλεται αμέσως και σε μία μόνο δόση ύστερα από υπογραφή συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του δικαιούχου κράτους. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης μπορούν να χρηματοδοτηθούν αναδρομικά από την πρώτη ημέρα της καταστροφής. 

Μέχρι σήμερα έχει παρασχεθεί βοήθεια περίπου 3,5 δις ευρώ σε 23 διαφορετικές χώρες. Το Ταμείο έχει κινητοποιηθεί δυο φορές για την Ελλάδα: για τις πλημμύρες στον Έβρο τον Μάρτιο του 2006 για το ποσό των 9,3 εκ. ευρώ και για τις καταστροφικές δασικές πυρκαγιές τον Αύγουστο του 2007 για το ποσό των 89,8 εκ. ευρώ. Επομένως, το συνολικό ποσό κινητοποίησης του Ταμείου Αλληλεγγύης για τη περίπτωση της Ελλάδας ανέρχεται στα 99,1 εκ. ευρώ ενώείναι υπό εξέταση το αίτημα για παροχή ενίσχυσης για τους πρόσφατους σεισμούς της Κεφαλονιάς.