Προϋπολογισμός της ΕΕ: 4,8 δισ. EUR για τη χρηματοδότηση της ασφάλειας για μια Ευρώπη που προστατεύει

Για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, η Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί σημαντικά η τρέχουσα χρηματοδότηση της ασφάλειας — από 3,5 δισ. EUR σε 4,8 δισ. EUR.

Καθώς οι απειλές αποκτούν ολοένα και πιο πολύπλοκο και διεθνή χαρακτήρα, τα κονδύλια της ΕΕ μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας Ένωσης που θα είναι ανθεκτική στις μελλοντικές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας και καλύτερα εξοπλισμένη για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων. Το ποσό των 2,5 δισ. EUR στο πλαίσιο του ενισχυμένου

Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ) συμπληρώνεται από σχεδόν 1,2 δισ. EUR για τον ασφαλέστερο παροπλισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων σε ορισμένα κράτη μέλη και προστίθεται στο 1,1 δισ. EUR για την ενίσχυση των οργανισμών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας.

Ο αντιπρόεδρος Φρανς Τίμερμανς δήλωσε τα εξής: «Το να αισθάνεται κανείς ασφαλής στο σπίτι ή όταν περπατά στον δρόμο είναι ένα από τα πιο θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Οι Ευρωπαίοι περιμένουν από τις κυβερνήσεις τους και από την Ένωση να τους παρέχουν την ασφάλεια αυτή. Μια πιο ευέλικτη χρηματοδότηση της ασφάλειας, προσαρμοσμένη στις ειδικές ανάγκες των κρατών μελών, θα διασφαλίσει ότι οι Ευρωπαίοι θα μπορούν να προστατεύονται καλύτερα, όπως πρέπει. »

Ο Eπίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας Δημήτρης Αβραμόπουλος δήλωσε τα εξής: «Όταν πρόκειται για την ασφάλεια και την προστασία των πολιτών μας, δεν θα πρέπει να είμαστε φειδωλοί στις προσπάθειές μας — και τα χρήματά μας θα πρέπει να διατεθούν προς την κατεύθυνση αυτή. Για τον λόγο αυτόν, αυξάνουμε τον προϋπολογισμό για την ασφάλεια για τα επόμενα έτη κατά το ένα τρίτο, έως τα 4,8 δισ. EUR. Βοηθάμε τα κράτη μέλη να προετοιμαστούν καλύτερα για τις μελλοντικές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας και τις απρόβλεπτες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οικοδομούμε μια ασφαλέστερη και πιο ανθεκτική Ευρώπη για τους πολίτες μας. Μια Ευρώπη που προστατεύει.»

Ο Eπίτροπος για την Ένωση Ασφάλειας Τζούλιαν Κινγκ δήλωσε τα εξής: «Πρέπει να αναπτύξουμε μια σθεναρή αντίδραση στις πολυδιάστατες, διασυνοριακές και συνεχώς εξελισσόμενες απειλές κατά της ασφάλειας που αντιμετωπίζουμε από τρομοκράτες και εγκληματίες — μια αντίδραση που δεν θα επικαλύπτει τις προσπάθειες των κρατών μελών, αλλά θα τις συμπληρώνει, συνδέοντας τες τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Η σημερινή πρόταση για ένα σημαντικά ενισχυμένο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας παρέχει ακριβώς αυτό: μια πιο ανθεκτική Ευρώπη ως βάση μιας αποτελεσματικής και πραγματικής Ένωσης Ασφάλειας.»

 

Ενισχυμένο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ)

Παρόλο που η προστασία των πολιτών αποτελεί πρωτίστως εθνική αρμοδιότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών. Η Επιτροπή προτείνει σήμερα να υπερδιπλασιαστεί η χρηματοδότηση του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ), του βασικού χρηματοδοτικού μέσου για τη στήριξη των κρατών μελών στον τομέα της ασφάλειας, από 1 δισ. EUR σε 2,5 δισ. EUR. Το νέο ταμείο θα περιλαμβάνει:

• Νέο σύνολο στόχων: Το ενισχυμένο ΤΕΑ θα έχει 3 νέους στόχους με έμφαση: 1) στην αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου της ΕΕ· 2) στην εντατικοποίηση των διασυνοριακών κοινών επιχειρήσεων· και 3) στην ενίσχυση των δυνατοτήτων για την καταπολέμηση και την πρόληψη του εγκλήματος, καθώς και για την αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης. Έτσι, τα κράτη μέλη θα λάβουν στήριξη με πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να επιτύχουν αποτελέσματα σε τομείς προτεραιότητας στο πεδίο της ασφάλειας: καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της ριζοσπαστικοποίησης· σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα· ηλεκτρονικό έγκλημα· και προστασία των θυμάτων εγκληματικών πράξεων.
• Μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερη αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης: ποσό 1,5 δισ. EUR από το ταμείο θα διατεθεί στα κράτη μέλη για να μπορέσουν να αναπτύξουν μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα στον τομέα της ασφάλειας. Το υπόλοιπο ποσό του 1 δισ. EUR προορίζεται για απρόβλεπτες προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας, ώστε να είναι δυνατή η ταχεία αντίδραση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και η διοχέτευση των κονδυλίων στα κράτη μέλη που τα χρειάζονται περισσότερο.
• Καλύτερος συντονισμός σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ: Η ασφάλεια είναι ένα εξελισσόμενο και οριζόντιο ζήτημα που απαιτεί συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ. Το ενισχυμένο ΤΕΑ θα συνεργάζεται αποτελεσματικότερα με άλλα ταμεία της ΕΕ, όπως τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το «Ορίζων Ευρώπη», καθώς και το Ταμείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων και το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα της αντίδρασης της ΕΕ στις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας σε όλα τα μέτωπα.
• Ισχυρή εξωτερική διάσταση: Η ασφάλεια αποτελεί παγκόσμιο ζήτημα και η ασφάλειά μας στις χώρες μας εξαρτάται από τις ενέργειές μας πέραν των συνόρων της ΕΕ. Το ΤΕΑ θα συνεχίσει να στηρίζει μέτρα σε τρίτες χώρες, διασφαλίζοντας παράλληλα την πλήρη συμπληρωματικότητα με τις προτεραιότητες εσωτερικής ασφάλειας της Ένωσης και τους γενικούς στόχους σε αυτές τις χώρες.
• Ενίσχυση των οργανισμών της ΕΕ: Εκτός του πλαισίου αυτού του ταμείου και σε πρόταση που θα υποβληθεί χωριστά, σχεδόν 1,1 δισ. EUR θα διατεθεί για την περαιτέρω ενίσχυση των οργανισμών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας — του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ), του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (EMCDDA).

 

Συνέχιση του ασφαλούς παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων

Τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΠΣΠΠΕ) έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τα κράτη μέλη κατά τη διαδικασία επιβράδυνσης και διακοπής της λειτουργίας των εν λόγω πυρηνικών εγκαταστάσεων στο τελευταίο στάδιο του κύκλου ζωής τους, διατηρώντας παράλληλα το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας. Για την περίοδο 2021-2027, η Ένωση θα συνεχίσει να παρέχει αυστηρά στοχοθετημένη χρηματοδοτική στήριξη ύψους 118 εκατ. EUR για τον παροπλισμό στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία, καθώς και 552 εκατ. EUR για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία. Άλλα 348 εκατ. EUR θα διατεθούν για τον παροπλισμό και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων των εγκαταστάσεων διεξαγωγής πυρηνικών ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα παρασχεθούν 160 εκατ. EUR για τη στήριξη γενικών δράσεων στους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας και των πυρηνικών διασφαλίσεων.

Τέλος, η Επιτροπή προτείνει επίσης να ενισχυθεί ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ, μέσω του συστήματος rescEU, με 1,4 δισ. EUR, ποσό που προστίθεται στα 4,8 δισ. EUR για τη μελλοντική χρηματοδότηση της ασφάλειας.

 

Τα επόμενα βήματα

Προκειμένου οι πόροι της ΕΕ να αρχίσουν το συντομότερο δυνατό να παράγουν αποτελέσματα στην πράξη, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί γρήγορα συμφωνία επί του συνολικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ και των τομεακών προτάσεων.

Καθυστερήσεις παρόμοιες με εκείνες που σημειώθηκαν στην αρχή της τρέχουσας δημοσιονομικής περιόδου 2014-2020 θα σήμαιναν ότι: 5 000 εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών, των εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, των αστυνομικών και του σωφρονιστικού προσωπικού, δεν θα μπορούσαν να μοιραστούν τις εμπειρίες τους σχετικά με την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης· η μονάδα της ΕΕ για την αναφορά διαδικτυακού περιεχομένου (IRU) στο πλαίσιο της Ευρωπόλ δεν θα μπορούσε να επισημάνει πάνω από 40 000 περιπτώσεις βίαιου εξτρεμιστικού επιγραμμικού περιεχομένου σε διαδικτυακές πλατφόρμες· και τα κράτη μέλη δεν θα μπορούσαν να ανταλλάξουν σημαντικές πληροφορίες ασφαλείας, μεταξύ άλλων μέσω του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) το οποίο συμβουλεύθηκαν 5 δισ. φορές το 2017.

Η επίτευξη συμφωνίας το 2019 για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό θα συμβάλει στην απρόσκοπτη μετάβαση από τον τρέχοντα μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό (2014-2020) και θα εξασφαλίσει την προβλεψιμότητα και τη συνέχεια της χρηματοδότησης προς όφελος όλων.

 

Ιστορικό

Η ασφάλεια αποτελεί πολιτική προτεραιότητα για την Επιτροπή Γιούνκερ ήδη από την έναρξη της θητείας της — από τις πολιτικές κατευθύνσεις του προέδρου Γιούνκερ τον Ιούλιο του 2014 έως την πρόσφατη ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης στις 13 Σεπτεμβρίου 2017. 

Ωστόσο, η έκταση και ο επείγων χαρακτήρας της προσφυγικής κρίσης της περιόδου 2015-2016 αιφνιδίασε την Ευρώπη. Για να αποτραπεί μια ανθρωπιστική κρίση και να καταστεί δυνατή μια κοινή αντίδραση σε αυτήν την πρωτοφανή πρόκληση, καθώς και στις νέες απειλές κατά της ασφάλειας, η ΕΕ αξιοποίησε κάθε δυνατή ευελιξία στο πλαίσιο του υφιστάμενου προϋπολογισμού για την κινητοποίηση πρόσθετων πόρων. Πέρα από τα αρχικά κονδύλια ύψους 6,9 δισ. EUR για το ΤΑΜΕ και το ΤΕΑ (Σύνορα και Αστυνομία) για την περίοδο 2014-2020, κινητοποιήθηκε πρόσθετο ποσό ύψους 3,9 δισ. EUR, δηλαδή συνολικά 10,8 δισ. EUR για τη μετανάστευση, τη διαχείριση των συνόρων και την εσωτερική ασφάλεια — χωρίς να περιλαμβάνεται το μεγάλο ποσό χρηματοδότησης που κινητοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης εκτός της ΕΕ.

Αξιοποιώντας τα διδάγματα του παρελθόντος, η Επιτροπή προτείνει τώρα να διπλασιαστεί η χρηματοδότηση σε όλους τους τομείς, με τη χορήγηση 10,4 δισ. EUR για τη μετανάστευση, 9,3 δισ. EUR για τη διαχείριση των συνόρων, 2,5 δισ. EUR για την εσωτερική ασφάλεια και 1,2 δισ. EUR για τον ασφαλέστερο παροπλισμό πυρηνικών δραστηριοτήτων σε ορισμένα κράτη μέλη, δηλαδή ποσό που ανέρχεται σε πάνω από 23 δισ. EUR συνολικά.

Επιπλέον, η στήριξη των οργανισμών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας, της διαχείρισης των συνόρων και της μετανάστευσης θα αυξηθεί από 4,2 δισ. EUR σε 14 δισ. EUR.