Το ΕΚ ζητά ένα ευρύτερο όραμα για την οικονομική διακυβέρνηση

Η νομοθεσία για την οικονομική διακυβέρνηση πρέπει να προσανατολιστεί περισσότερο προς την ανάπτυξη καθώς και προς δημοκρατικότερες διαδικασίες ελέγχου των νέων αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ότι αφορά τον έλεγχο των προϋπολογισμών των ευρωπαϊκών χωρών, υποστήριξαν οι ευρωβουλευτές την Τετάρτη, κατά την υιοθέτηση της θέσης του ΕΚ επί του "διπλού" πακέτου μέτρων για την οικονομική διακυβέρνηση.

Οι βασικότερες αλλαγές που προτείνει

το ΕΚ αφορούν την προσθήκη μίας νέας ενότητας στη νομοθεσία για το συντονισμό της έκδοσης τίτλων δημόσιου χρέους, περιλαμβανομένης και της μερικής συγκέντρωσης χρέους της ευρωζώνης καθώς και της υπαγωγής κράτους μέλους που βρίσκεται στα πρόθυρα χρεοκοπίας σε καθεστώς νομικής προστασίας.

Η ψηφοφορία στην ολομέλεια έρχεται σε συνέχεια της έγκρισης των δύο κειμένων από την επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων. Ωστόσο οι πλειοψηφίες που σημειώθηκαν στο στάδιο της επιτροπής θεωρήθηκαν ιδιαίτερα ισχνές, και κατά συνέπεια, τώρα, με την εντολή που έδωσε η ολομέλεια, θα ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΕΚ και Συμβουλίου.

Ο Jean-Paul Gauzès (ΕΛΚ, Γαλλία), εισηγητής του κειμένου που αφορά την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες, δήλωσε ότι "εάν οι κανόνες αυτοί είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν από δύο χρόνια, τα προβλήματα που παρατηρούνται σήμερα σε ορισμένες χώρες θα είχαν αποφευχθεί, καθώς θα είχαν ληφθεί εγκαίρως σαφείς δράσεις ".

Η εισηγήτρια του δεύτερου νομοθετικού πακέτου, σχετικά με την ενίσχυση των υποχρεώσεων υποβολής δημοσιονομικών εκθέσεων για όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης, Elisa Ferreira (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία), δήλωσε ότι η νομοθεσία πρέπει να ανταποκριθεί σε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο. "Η δημοσιονομική πειθαρχία δεν μπορεί να είναι το άλφα και το ωμέγα της στρατηγικής μας. Θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τους βραχυπρόθεσμους στόχους μας ώστε να ανταποκριθούμε και στην ανάγκη για ενίσχυση της ανάπτυξης και αντιμετώπισης των υψηλών επιτοκίων χρηματοδότησης του χρέους", είπε.

Ταμείο απόσβεσης χρέους, ευρωομόλογα και επενδύσεις σε υποδομές

Η θέση του Κοινοβουλίου συνδέει άμεσα τα πακέτα μέτρων με την ανάπτυξη και  παρέχει ορισμένες άμεσες λύσεις για τη μείωση των χρεών. Βασικότερο στοιχείο, η σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Απόσβεσης Χρέους (ΕΤΑΧ) στο οποίο τα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα μεταφέρουν τα ποσά χρέους που υπερβαίνουν το 60 % του ΑΕΠ τους. Το χρέος αυτό, που ανέρχεται αυτή τη στιγμή σε περίπου 2,3 τρισεκατομμύρια ευρώ, θα πρέπει να επιστραφεί στη συνέχεια μέσα σε 25 χρόνια και με χαμηλότερο μέσο επιτόκιο. Αυτό θα έδινε ανάσα στις χώρες που πραγματοποιούν δύσκολες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και θα βοηθούσε επίσης να σπάσει ο φαύλος κύκλος των υψηλών επιτοκίων, του υψηλού χρέους, και της περιορισμένης ανάπτυξης.

Ένα μήνα μετά τη θέση της νομοθεσίας σε ισχύ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει έκθεση σχετικά με έναν οδικό χάρτη για την έκδοση ευρωομολόγων και  μια πρόταση για ένα νέο αναπτυξιακό μέσο για επενδύσεις σε έργα υποδομής, με στόχο την κινητοποίηση του 1% περίπου του ΑΕΠ ετησίως, ή περίπου € 100 δις ευρώ, για χρονικό διάστημα δέκα ετών.

Αύξηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, αλλά όχι λευκή επιταγή

Η άσκηση των αυξημένων αρμοδιοτήτων της Επιτροπής θα πρέπει να παρακολουθείται στενότερα από τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάτι που θα διασφαλίζει την εποπτεία, τη λογοδοσία και τη νομιμότητα. Για το σκοπό αυτό, οι επιπλέον αρμοδιότητες θα πρέπει να ανανεώνονται κάθε τρία χρόνια και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο θα είναι σε θέση να τις ανακαλέσουν.

Το κείμενο που ασχολείται με τις έκτακτες αρμοδιότητες της Επιτροπής σε χώρες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο χρεοκοπίας θέτει ωστόσο την Επιτροπή σε ισχυρότερη θέση, κυρίως μέσω της παροχής δυνατότητας χρήσης του κανόνα της "αντίστροφης ειδικής πλειοψηφίας" στις ψηφοφορίες του Συμβουλίου (κάθε απόφαση της Επιτροπής θα μπορεί να καταργηθεί μόνο εφόσον το Συμβούλιο, μέσα σε 10 ημέρες από τη λήψη της απόφασης αυτής, την καταργήσει με ειδική πλειοψηφία)

 Για παράδειγμα, ο κανόνας αυτός θα ισχύει όταν η Επιτροπή προτείνει διορθωτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν από μια χώρα ή όταν απαιτεί να υποβληθούν νέα σχέδια μείωσης του χρέους. Οι αποφάσεις αυτές θα πρέπει να θεωρούνται εγκεκριμένες, εκτός εάν το Συμβούλιο αποφασίσει να τις απορρίψει.

Απώτερος στόχος η ανάπτυξη

Και τα δύο κείμενα τονίζουν την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι ο δημοσιονομικός έλεγχος δεν εμποδίζει την ανάπτυξη. Οι έλεγχοι των εθνικών προϋπολογισμών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επομένως να είναι πιο περιεκτικοί, ώστε να εξασφαλισθεί ότι δεν θα γίνουν περικοπές  που ενδέχεται να βλάψουν πιθανές επενδύσεις με αναπτυξιακό δυναμικό.

Επιπλέον, για τις χώρες που καλούνται να προβούν σε σημαντικές περικοπές, αυτές οι προσπάθειες δεν θα πρέπει να βλάψουν τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, ιδιαίτερα σε χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις, ώστε να διαβεβαιώσει ότι οι δυσκολίες μιας χώρας δεν θα απορρέουν από αρνητικές πολιτικές που λαμβάνονται οπουδήποτε αλλού στην ευρωζώνη.

Τα κράτη μέλη θα καλούνται επιπλέον σε λεπτομερή περιγραφή των δαπανών που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση στρατηγικών για την ανάπτυξη και την απασχόληση, ενώ τα χρονοδιαγράμματα μείωσης του ελλείμματος θα μπορούν να εφαρμόζονται με μεγαλύτερη ευελιξία σε εξαιρετικές περιπτώσεις ή σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης.

Τέλος, τα κείμενα εδραιώνουν επίσης τα δικαιώματα των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις συστάσεις της Επιτροπής και να συμπεριληφθούν πληρέστερα στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής.

Νομική προστασία από χρεοκοπία

Ένας νέος κανόνας θα εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να θέσει ένα κράτος μέλος που βρίσκεται στα πρόθυρα χρεοκοπίας σε καθεστώς νομικής προστασίας. Στόχος του παρόντος άρθρου είναι να μπορέσει το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος να σταθεροποιήσει την οικονομική του κατάσταση και να είναι σε θέση να εξυπηρετήσει το χρέος του. Μόλις το κράτος τεθεί υπό τέτοιου είδους προστασία, δεν  θα εφαρμόζονται διατάξεις περί "συμψηφισμού" ή "πιστωτικού γεγονότος", οι πιστωτές θα αναγγέλλονται στην Επιτροπή εντός δύο μηνών και τα επιτόκια δανείων θα παγώνουν.