« Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων »

Απόφαση στην υπόθεση C-177/11, Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών κατά Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας & Δημοσίων Έργων, Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης

Ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών κατέθεσε αίτηση ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας για να ακυρωθεί η κοινή απόφαση 107017 του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας & Δημοσίων Έργων, του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών

και του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, της 28ης Αυγούστου 2006, με την οποία μεταφέρθηκε στο ελληνικό δίκαιο η οδηγία «ESIE» (ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/28-8-2006).

 

Η οδηγία 2001/42/EK, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (οδηγία «ESIE») προβλέπει ότι:

 

«Όλα τα σχέδια και προγράμματα για τα οποία κρίθηκε αναγκαία εκτίμηση σύμφωνα με την οδηγία «οικότοποι» (92/43/ΕΟΚ) ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και κατά κανόνα πρέπει να υποβάλλονται σε συστηματική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας προβλέπει ότι πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για όλα τα σχέδια και προγράμματα τα οποία εκπονούνται για τη γεωργία, δασοπονία, αλιεία, ενέργεια, βιομηχανία, μεταφορές, διαχείριση αποβλήτων, διαχείριση υδάτινων πόρων, τηλεπικοινωνίες, τουρισμό, χωροταξία ή χρήση του εδάφους και τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ, για τα οποία απαιτείται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με την οδηγία «οικότοποι».

 

Τα σχέδια και προγράμματα που καθορίζουν τη χρήση μικρών περιοχών σε τοπικό επίπεδο υποβάλλονται σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων μόνον όταν τα κράτη μέλη αποφασίζουν ότι ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

 

Τα κράτη μέλη αποφασίζουν κατά πόσον τα σχέδια και προγράμματα ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον είτε εξετάζοντας χωριστά κάθε περίπτωση είτε καθορίζοντας συγκεκριμένους τύπους σχεδίων και προγραμμάτων. Προς τον σκοπό αυτό τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα σχέδια και προγράμματα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον καλύπτονται από την οδηγία.»

 

Η υπουργική απόφαση της 28ης Αυγούστου 2006 αποσκοπεί τη συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας “ESIE”. Προβλέπει ότι η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ) πραγματοποιείται πριν από την έγκριση ενός σχεδίου ή προγράμματος ή την έναρξη της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας για σχέδια ή προγράμματα εθνικού, περιφερειακού, νομαρχιακού ή τοπικού χαρακτήρα τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και ειδικότερα για όλα τα σχέδια και προγράμματα του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου Natura 2000 [Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) και Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)] και τα οποία ενδέχεται να τις επηρεάσουν σημαντικά.

 

Το ΣτΕ παρατηρεί ότι η υπουργική απόφαση εξαρτά την προβλεπόμενη από την οδηγία «ESIE» στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση από «διαδικασία περιβαλλοντικού προελέγχου», έχουσα ως σκοπό να καθοριστεί αν τα περί ων πρόκειται σχέδια και προγράμματα ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά ειδικές ζώνες διατηρήσεως που ανήκουν στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο Natura 2000.

 

Ο Σύλλογος διατείνεται ότι η υπουργική απόφαση δεν μετέφερε ορθώς την οδηγία «ESIE». Κατ’ αυτόν, η ευχέρεια των κρατών μελών να καθορίζουν αν σχέδια ή προγράμματα ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον δεν ισχύει όσον αφορά τα σχέδια και προγράμματα της οδηγίας.

 

Με το ερώτημά του, το ΣτΕ ζητεί κατά βάση να διευκρινιστεί αν η οδηγία «ESIE» έχει την έννοια ότι εξαρτά την υποχρέωση υποβολής συγκεκριμένου σχεδίου σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την οδηγία αυτή από τη συνδρομή, για το ίδιο σχέδιο, των προϋποθέσεων που καθιστούν αναγκαία την υποβολή του σε εκτίμηση κατά την οδηγία «οικότοποι».

 

Κατά το ΔΕΕ, υπό την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας «οικότοποι», η εξέταση για να εξακριβωθεί αν ένα σχέδιο ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά έναν τόπο αναγκαστικά περιορίζεται στο ζήτημα αν δύναται να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι το εν λόγω σχέδιο θα επηρεάσει σημαντικά τον τόπο για τον οποίο πρόκειται. Η ερμηνεία αυτή επιβάλλεται επίσης όσον αφορά τις ζώνες η οδηγία «πτηνά».

 

Κατά συνέπεια η οδηγία «ESIE» έχει την έννοια ότι εξαρτά την υποχρέωση υποβολής συγκεκριμένου σχεδίου σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη συνδρομή, για το ίδιο σχέδιο, των προϋποθέσεων που καθιστούν αναγκαία την υποβολή του σε εκτίμηση κατά την οδηγία «οικότοποι», περιλαμβανομένης της προϋποθέσεως να ενδέχεται το σχέδιο να επηρεάσει σημαντικά τον τόπο για τον οποίο πρόκειται. Η εξέταση αναγκαστικά περιορίζεται στο ζήτημα αν δύναται να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι το εν λόγω σχέδιο θα επηρεάσει σημαντικά τον τόπο για τον οποίο πρόκειται.

 

Διατακτικό:

 

Για τους λόγους αυτούς το Δικαστήριο αποφασίζει:

 

Το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, της οδηγίας «ESIE» έχει την έννοια ότι εξαρτά την υποχρέωση υποβολής συγκεκριμένου σχεδίου σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη συνδρομή, για το ίδιο σχέδιο, των προϋποθέσεων που καθιστούν αναγκαία την υποβολή του σε εκτίμηση κατά την οδηγία 92/43/ΕΟΚ, «οικότοποι», περιλαμβανομένης της προϋποθέσεως να ενδέχεται το σχέδιο να επηρεάσει σημαντικά τον τόπο για τον οποίο πρόκειται. Η εξέταση για να εξακριβωθεί αν πληρούται η τελευταία προϋπόθεση αναγκαστικά περιορίζεται στο ζήτημα αν δύναται να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι το εν λόγω σχέδιο θα επηρεάσει σημαντικά τον τόπο για τον οποίο πρόκειται.